Ascaris lumbricoides

Parazitler, hayatta kalmak ve yayılmak için bir konağa bağımlı olan organizmalardır. Parazitik yaşam biçiminde canlıdan biri diğerine mutlaka bağımlıdır ve ona zarar verir. Ascaris lumbricoides insan bağırsak solucanı olarak bilinen ve insanlarda “askariyazis” in başlıca nedenlerinden biri olan nematoddur. Bu parazitik enfeksiyon tipik olarak ince bağırsakta meydana gelir ve solucanlar 35 cm uzunluğa kadar büyüyebilir. 

Dünya genelinde en az bir bağırsak nematodu enfeksiyonu olan yaklaşık 1,5 milyar birey olduğu tahmin edilmektedir ve okul öncesi ve okul çağındaki çocuklarda enfeksiyon riski daha yüksektir. Bulaşma genellikle kontamine toprak, yiyecek ve/veya sudan embriyonlu yumurtaların yutulmasıyla meydana gelir. Askariyazis hastalığının dünya genelinde yaklaşık 819 milyon insanı etkilediği tahmin edilmektedir. Günümüzde yayınlanan raporlar, toprak kaynaklı helmint (STH) parazitlerinin, hijyen ve sanitasyon standartlarının düşük olduğu bölgelerde önemli ölçüde daha yaygın olduğunu göstermektedir. Çocuklar, kirlenmiş toprağa sık maruz kalmaları ve yetersiz hijyen ve sanitasyon uygulamaları nedeniyle STH'ler tarafından tekrarlanan enfeksiyonlara yakalanma riski altındadır. Çocuklarda STH'ler tarafından kronik ve tekrarlanan enfeksiyonlar, yetersiz beslenmeye, fiziksel büyümenin bozulmasına ve zihinsel gelişimin gerilemesine neden olan ciddi sağlık etkilerine yol açar. A. lumbricoides enfeksiyonu, Sahra altı Afrika, Asya'nın büyük bölümü ve Güney Amerika gibi subtropikal ve tropikal bölgelerde daha yaygındır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), bu enfeksiyonu kontrol altına almak için çok sayıda program başlatmıştır. Askariyazis dışkı-ağız yoluyla bulaştığı için, birincil korunma yöntemleri arasında dışkıya veya kirlenmiş suya, yiyeceğe ve toprağa maruz kaldıktan sonra ellerin yıkanması yer alır. Risk altındaki bireylere, içmeden önce suyu kaynatmanın ve enfekte insan dışkısıyla gübrelenmiş topraklarda yetişmiş olabilecek çiğ meyve ve sebzeleri tüketmeden önce yıkamanın, soymanın veya pişirmenin önemi öğretilmelidir. Dünya Sağlık Örgütü, enfeksiyon riski taşıyan topluluklarda sağlık ve hijyen eğitiminin tamamlanmasını önermektedir.

Kaynakça

Xie, TH, Fu, Y., Ren, XX, Sun, XL, Wang, Q., & Sun, Q. (2025). Ascaris lumbricoides, nadir görülen bir mide perforasyonu nedeni: bir vaka raporu ve kısa bir literatür incelemesi. Frontiers in Medicine , 11 , 1525301.

Gebreyesus, T. D., Makonnen, E., Tadele, T., Mekete, K., Gashaw, H., Gerba, H., & Aklillu, E. (2024). Reduced efficacy of single-dose albendazole against Ascaris lumbricoides, and Trichuris trichiura, and high reinfection rate after cure among school children in southern Ethiopia: a prospective cohort study. Infectious Diseases of Poverty, 13(1), 8.

Landeryou, T., Maddren, R., Hearn, J. et al. Molecular epidemiology of Ascaris lumbricoides following multiple rounds of community-wide treatment. Nat Commun 16, 4321 (2025). 

Harlan, M. D., Faett, B. L., Miller, S. E., & Tuite, P. K. (2025). Ascaris lumbricoides: A Clinical Case Report. AJN The American Journal of Nursing, 125(5), 32-37.