DİYALİZ HAKKINDA DOĞRU BİLİNEN 7 YANLIŞ

Diyaliz, böbreklerin yeterince yerine getiremediği bazı görevleri üstlenerek kandaki atık maddelerin ve fazla sıvının uzaklaştırılmasına yardımcı olan bir tedavidir. Ancak diyaliz hakkında toplumda yaygın olan bazı yanlış inanışlar, hastaların tedaviye yaklaşımını ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle tedavinin gerçeklerini bilmek, hem hastalar hem de yakınları açısından önemlidir. İşte sık karşılaşılan yedi yanlış:

1. “Diyalize başlayan kişinin yaşamı sona ermek üzeredir.” Yanlış. Diyaliz, böbrek yetmezliği olan pek çok kişinin yaşamını sürdürmesine yardımcı olan bir tedavidir. Hastalığın seyri; yaşa, eşlik eden hastalıklara ve tedaviye uyuma göre değişir. Düzenli takip ve uygun tedavi, günlük yaşamın sürdürülmesini destekleyebilir.

2. “Diyaliz tedavisi her zaman ağrılıdır.” Yanlış. Hemodiyalizde iğne girişleri sırasında kısa süreli rahatsızlık hissedilebilir; ancak tedavinin sürekli ağrılı olması beklenmez. Kramp, baş dönmesi veya ağrı gibi yakınmalar sağlık ekibine bildirilmelidir. Böylece olası nedenler değerlendirilip gerekli önlemler alınabilir.

3. “Diyaliz hastaları çalışamaz ve seyahat edemez.” Yanlış. Birçok hasta, sağlık durumu elverdiğinde işine veya eğitimine devam edebilir. Seyahat de mümkündür; ancak diyaliz seanslarının ve gerekli malzemelerin önceden planlanması gerekir. Bu planlama, hastanın sağlık ekibiyle birlikte yapılmalıdır.

4. “Diyaliz yalnızca hastanede yapılabilir.” Yanlış. Diyaliz merkezlerinde uygulanan hemodiyalizin yanı sıra, uygun hastalarda ev hemodiyalizi veya periton diyalizi de seçenek olabilir. Tedavi yöntemi; kişinin sağlık durumu, tercihleri ve gerekli eğitimi alabilmesi dikkate alınarak belirlenir.

5. “Diyaliz hastaları hiç su içmemelidir.” Yanlış. Sıvı alımı tamamen yasak değildir; hastanın idrar miktarı, diyaliz yöntemi ve klinik durumuna göre düzenlenir. Her hasta için aynı sıvı kısıtlaması geçerli değildir. Fazla sıvı alımı ise ödem ve tansiyon yükselmesi gibi sorunlara yol açabilir.

6. “Diyaliz böbrek yetmezliğini tamamen iyileştirir.” Yanlış. Diyaliz, böbreklerin bazı işlevlerini destekler ancak kronik böbrek yetmezliğini ortadan kaldırmaz. Bu nedenle ilaçların kullanılması, beslenme düzeni ve kontroller önemini korur. Bazı geçici akut böbrek hasarı durumlarında ise diyaliz ihtiyacı sonlanabilir.

7. “Diyalize giren bir hastaya böbrek nakli yapılamaz.” Yanlış. Uygun hastalarda böbrek nakli önemli bir tedavi seçeneğidir. Diyaliz, nakil bekleme sürecinde de uygulanabilir; nakle uygunluk uzmanlar tarafından değerlendirilir. Her hasta nakil için uygun olmayabileceğinden bireysel değerlendirme şarttır.

Unutulmamalıdır ki diyaliz, yaşamdan vazgeçmek değil, yaşamı sürdürebilmek için uygulanan bir tedavidir. Doğru bilgi, bireyselleştirilmiş bakım ve sağlık ekibiyle etkili iletişim, hastaların tedavi sürecini güçlendirir.
Hazırlayanlar: Öğr. Gör. İkbal DEMİRALP ve Öğr. Gör. Nafiye GÜZEL
 

Kaynaklar: 

• National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (n.d.). Choosing a treatment for kidney failure. National Institutes of Health.
• National Kidney Foundation. (2023). Dialysis.
• National Kidney Foundation. (n.d.). Fluid overload in a dialysis patient.
• NHS Blood and Transplant. (n.d.). Who is able to have a kidney transplant?